Zorgen om terrorisme, onveiligheid en maatschappelijke misstanden hebben vele bestuurders, politici, belangenbehartigers en opinieleiders er ten onrechte toe verleid de bescherming van persoonsgegevens als zondebok of als obstakel aan te wijzen. In dit klimaat wordt de bescherming van persoonsgegevens ook opzij geschoven als concrete belangen van consumenten, ouders of patiënten aan de orde zijn. De tendens bestaat om er niet langer van uit te gaan dat deelnemers aan het maatschappelijke verkeer te vertrouwen zijn. In vrijwel alle dagelijkse situaties – reizen, dierentuin- of zwembadbezoek, winkelen en werken – wordt gestreefd naar permanent toezicht of identiteitscontroles met middelen die vroeger alleen werden ingezet als staats- of bedrijfsgeheimen op het spel stonden. In een vroeg stadium worden bevoegdheden en middelen gebruikt die voorheen pas bij concrete repressie werden ingezet. Bij fraudebestrijding lijkt het beroep op een sociale voorziening voldoende grond geworden om opsporingsgerichte activiteiten zoals bestandskoppelingen in gang te zetten. Nieuwe technologische toepassingen maken dit mogelijk en bepalen ogenschijnlijk de grenzen van wat mag.
“Wezenlijk is de noodzaak van én controle én vertrouwen”
Het CBP heeft in 2005 niet in alle kwesties zijn aandeel ten volle kunnen nemen. De beleidsverschuiving naar meer onderzoek en handhaving kon slechts beperkt worden gerealiseerd. Meer dan voorheen heeft het CBP bewust geïnvesteerd in contact en overleg met maatschappelijke partijen. Op enkele grote dossiers is getracht te doen wat gezien de inherente risico’s voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer gedaan moest worden:
- Zorgstelsel: veel aandacht is besteed aan de vernieuwing van het zorgstelsel. In nauw overleg met de zorgverzekeraars en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is getracht de vertrouwelijkheid tussen patiënt en zorgverlener te beschermen.
- Terrorismebestrijding en veiligheid: met de andere Europese privacytoezichthouders is gewerkt aan een betere inrichting van de Europese samenwerking van politie en justitie (o.a. Schengen-informatiesysteem en Europol) en de ontwikkeling van een Europees normenkader voor deze samenwerking en het toezichtdaarop.
- Bewaren telecommunicatiegegevens: het CBP heeft zich met anderen krachtig maar zonder succes verzet tegen de introductie van een algemene bewaarplicht voor de zogenaamde verkeersgegevens van de telecommunicatie van alle 450 miljoen Europese burgers.
- Fraudebestrijding in de sociale zekerheid: het CBP heeft een kader ontwikkeld voor de bestrijding van uitkeringsfraude met name door bestandskoppelingen.
- Burgerservicenummer: bij herhaling heeft het CBP in het parlement brede steun gevonden voor zijn kritiek op de inrichting van het burgerservicenummer ten behoeve van de nieuwe informatie-infrastructuur van de overheid. Belangrijk punt in deze kritiek is het ontbreken van een krachtige ombudsfunctie voor de burger in geval van administratieve ongelukken. Het hebben van één persoonsnummer voor alle levensterreinen waarop de burger met de overheid (en vele bedrijven) te maken heeft, leidt er in de nieuwe informatie-infrastructuur van de overheid toe dat de burger van het kastje naar de muur wordt gestuurd als onjuiste gegevens via het burgerservicenummer hergebruikt worden.
- Informatieplicht: onderzoek naar de naleving van de informatieplicht in verschillende sectoren (waaronder de particuliere recherche) liet zien dat de informatieplicht onvoldoende wordt nageleefd terwijl het informeren van burgers, klanten, consumenten en patiënten essentieel is voor hun vertrouwen in de betreffende gegevensverwerking als zodanig. De naleving van de informatieplicht is ook de concrete voorwaarde willen burgers hun rechten kunnen doen gelden ingeval van een onjuiste of onrechtmatige verwerking van hun gegevens.
Inhoudsopgave
- het vertrouwen... (door Jacob Kohnstamm)
"Vertrouwen bevordert de sociale cohesie in de samenleving, werkt als smeerolie in de economische machine, is wezenlijk voor constructieve en creatieve menselijke relaties."
- samenstelling College en raad van advies
Mevrouw mr. dr. Jannette Beuving is per 1 mei 2005 benoemd tot Collegelid. Aan drs. Jan Willem Broekema is per 14 november 2005 eervol ontslag verleend als Collegelid.
- 2005 in vogelvlucht
"Het CBP heeft zich in 2005 nadrukkelijk de vraag gesteld wat de essentie was en is van hetgeen met de Wbp beschermd dient te worden en langs welke weg een en ander gerealiseerd dient te worden."
- beleid van de toezichthouder
"Vanuit de heroriëntatie op de fundamentele waarden die met de bescherming van persoonsgegevens gemoeid zijn, heeft het CBP zich ook gecommitteerd aan het initiatief om tot een nationaal mensenrechteninstituut te komen."
- activiteiten van het CBP
De toezichthouder is actief op een breed terrein: openbaar bestuur, politie en justitie, arbeid en sociale zekerheid, zorg en welzijn, handel en diensten, telecommunicatie, technologie en op internationaal gebied.
- organisatie
"Het CBP blijft welbewust een organisatie in verandering in reactie op maatschappelijke eisen en ontwikkelingen, toenemende werkdruk en een te zeer achterblijvende groei van de capaciteit."
- bijlagen
Overzichten van wetgevingsadviezen, onderzoeksrapporten, gedragscodes, modelreglementen, documenten van de Europese Artikel 29-werkgroep en publicaties van het CBP.
- english summary
- Introduction by Jacob Kohnstamm, chairman of the Dutch DPA;
- Summary of activities and results in 2005; statement of goals for 2006